گردهمایی احزاب کرد در مسکو، از آغازی پرهیاهو تا پایانی مبهم/ آرمان محمودیان

دیار و نادیار

کنفرانس احزاب کُردی با سر و صدای عظیمی از سوی جناح های حاضر در کنفرانس آغاز شد اما مجموعه ای عوامل مختلف، همچون شکاف در بین نیروهای کُرد در مورد نیات کنفرانس، غیبت جریان های بزرگ همچون دولت اقلیم کردستان و پ.ک.ک و همچنین ملاحظات روسیه در رابطه این کشور با ایران و ترکیه ،موجب خواهند شد که نتایج این کنفرانس در حوزه واقعیت های سیاسی با موانع بسیار جدی و گسترده ای روبرو شود.

مقدمه ای بر موضوعِ گزارش

تحولات پنج سال اخیر، خاورمیانه را به دنیای جدید تبدیل کرده است، یکی از شگرفی های این دنیای جدید، شکوه مجدد نفوذ و حضور روسیه در منطقه است. حضوری که روسیه آن را مدیون رابطه خود با محورِ تهران-دمشق-بغداد، حضور نظامی در سوریه است، اما همین ابعاد نسبتا وسیع نیز برای روسیه کافی نیست و مسکو بدنبال متنوع تر کردن طیف همکاران کلیدی خود در منطقه است، هدفی که برای تحقق آن، کُردها و رابطه با کُردها نقشی بسیار مهم دارد، از این روست که در تمام ایام بحران سوریه، روسیه تلاش کرد که با کُردهای سوریه رابطه گرمی بنیان داشته باشد، بطوری که حتی  سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه به صراحت اعلام نمود که روسیه نقش “میانجی گر” را در رابطه کُردهای سوریه با دولت این کشور بر عهده دارد . البته کُردهای سوریه تنها مخاطبان کُرد مسکو نبوده اند و روسیه تلاش جدی برای رابطه با سایر نیروهای کُرد منطقه آغاز کرده است که برای مثال می توان به دیدار  چندی پیش لاوروف با صلاح‌الدین دمیرتاش، رئیس حزب دمکراتیک خلق‌های ترکیه اشاره کرد، تلاشی که کنفرانس چندی پیش پاره ای از احزاب کُرد در مسکو، پرده از ابعاد جدید تر آن برداشت.

کنفرانس ” نشست جهانی کُردها” و چگونگی برپایی آن

کنفرانس ” نشست جهانی کُردها”، صبحگاه چهارشنبه،  ۲۷ بهمن/ ۱۵ فوریه در مسکو برگزار شد، علی رغم پاره ای از اخبار، برگزار کننده  رسمی این نشست از میان نهادهای رسمی دولت روسیه نبوده است و موضع رسمی مسکو نیز همین است، بطوری که ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه در نشست هفتگی خود در همین زمینه گفت که از نشست برخی از گروه‌های کُرد از جمله اتحاد دمکراتیک خلق در مسکو اطلاع ندارد و وزارت امور خارجه روسیه در چنین نشستی شرکت نخواهد داشت.

فرای تمام حدس و گمان ها پیرامون نقش غیر مستقیم روسیه، آنچه که به صورت رسمی اعلام شد، این است که یک کارگروه غیر دولتی با عنوان  “سازمان‌های مدنی، مطبوعاتی و روشنفکری کرد در روسیه” بنیان گذار این نشست بوده است.

البته این کنفرانس خالی از  مهمانان و سخنرانان روس نیز نبود، حاضرین که چینش آنان حاوی نکات مهمی است، مهمترین نکاتی که در  این مورد بنظر می رسد، این است که نخست، از مقامات عالی رتبه و یا مدیران میانه وزارت خارجه و سایر دستگاه های دولتی روسیه، نماینده ای در میان آنان حضور نداشت. دومین نکته مهم نیز این بوده است که بیشتر آنان از مجامع دانشگاهی روسیه و مهمتر از آن انستیتوهای مطالعاتی روسیه بوده اند، به گونه ای که مشخص می کند که هر چند مسکو علاقه ای به حضور رسمی در کنفرانس نداشته است اما با فرستادن روسای اتاق های فکر خود، با حفظ حضورِ در سایه ، مواضعی را که لازم  می دانست از تریبون های غیر رسمی خود ابراز داشت و با ظاهری غیر رسمی، رایزنی های خود را انجام داده است.

احزاب کُرد حاضر در نشست

در این کنفرانس نمایندگان پاره ای از گروههای کُرد شرکت داشتند. سازمان ارتباطات زنان کرد (رپاک)،  جنبش آزادی جامعه کردستان(ت.آ)، جنبش تغییر (گوران)، اتحاد میهنی (ی.ن.ک)، حزب اتحاد دمکراتیک (پ.ی.د)، حزب دمکراتیک خلق‌ها (ه.ی.پ)، حزب اتحاد اسلامی، کنگره ملی کردستان (ک.ن.ک) و نمایندگان خودمدیریتی روژاوا (تَو-دَم) از مدعوین کُرد این نشست بودند.

نیروهای کُرد حاضر در نشست طیف متنوعی را در برگرفته بودند، از حضور گروهای کاملا سکولار- لیبرال همچون “رپاک” گرفته است تا “اتحاد اسلامی” که مواضع اسلام گرایانه دارد، پاره ای از این احزاب  همچون “اتحاد یه میهنی”خود بخشی از یک حکومت هستند و پاره ای دیگر همچون  حزب دمکراتیک خلق‌ها (ه.ی.پ) در قد و قامت اپوزیسیون در حوزه جغرافیایی مربوط به خود مشغول هستند. حضور نماینده گروهک پژاک و همچنین دو  حزب اتحاد دمکراتیک (پ.ی.د)، حزب دمکراتیک خلق‌ها (ه.ی.پ) حاکی از آن است که بنیانگذاران نشست قصد و نیتی برای مراعات مواضع دو دولت همکار روسیه در منطقه یعنی ایران و ترکیه، نداشته اند، هر چند که به نظر می رسد عدم دعوت از “پ.ک.ک” و “کومله” حاکی از آن است که در نهایت برای این نشست نیز خطوط قرمزی وجود داشته است.

گستردگی حاضرین در نشست به معنای این نبوده است که کنفرانس مورد تایید و حمایت همه احزاب کُرد منطقه قرار گرفته است، حتی برخی از جناح کُرد، اعلام کرده بودند که  “فقط احزاب کرد سوری حامی پ‌ک‌ک که با مسکو و حکومت سوریع هماهنگ و همسو عمل می‌کنند به این نشست دعوت شده‌اند و بیشتر افرادی که شرکت کردند پ‌ک‌ک و اقمار آن هستند.”

فرای تمام مسائل پیرامون حاضرین و غایبین این نشست، نکته حائز توجه این است که در این نشست از مسئولین امور اکراد دولت های ایران، عراق، ترکیه و سوریه هیچ دعوتی به عمل نیامد و حتی از تنها دولت کُردی منطقه و حزب آن نیز دعوتی به عمل نیامده است، مسئول روابط خارجی حزب دموکرات کردستان عراق در مصاحبه خود با خبرگزاری کُرد پرس تاکید نمود که از این حزب ،دعوت رسمی به عمل نیامده است. غیبت مقامات رسمی دولت های منطقه و حتی نمایندگان تنها دولت کُرد ، حاکی از این است که یکی از مهمترین اهداف این نشست، رایزی با نیروهای کُردی بوده است که روسیه از طریق کانال های رسمی با آنان ارتباطی ندارد و به عبارتی روسیه بدنبال  این است که در موازات  رابطه با حاکمیت های رسمی، کانال ارتباطی با اپوزیسیون و بدنبال آن اهرم اعمال نفود بر آنان را نیز داشته باشد.

مروری بر مهترین سخنرانی ها و بیانیه اختتامیه نشست

فرای تمام سخنرانی های هیجان آور و تبلیغاتی  ایراده شده، عده ای از سخنران، نکات نسبتا مهمی را ابراز داشتند، از طرف حضار روس، سیمیون باگداساروف رئیس مرکز مطالعات خاورمیانه و آسیای میانه در روسیه ، صحبت های جالب توجه ای داشت، او از یک سو “اتحاد کردهای منطقه” را کامل امکان پذیر دانست و بیان کرد که “جمع شدن نمایندگان کُرد دور یک میز پاسخی درخور به افرادی بوده که معتقدند کردها نمی‌توانند متحد شوند”، در عین حال او روابط روسیه با کردها از جمله با نیروهای ی.پ.گ و پ.ی.د در شمال سوریه را قابل توجه دانست و گفت”پروژه کردها برای سوریه” قابل بررسی بوده و باید توافقی بر سر آن صورت بگیرد و مهمترین نکته ای باگداساروف در سخنرانی اش اشاره کرد، این بود که “هدف ترکیه از مداخله در سوریه را جلوگیری از تثبیت موقعیت  سیاسی کردها خواند و آنرا بی‌فایده توصیف کرد”.

در میان حاضران کُرد نیز صلاح‌الدین سورو نماینده کنگره ملی کردستان در روسیه، راه حل بحران منطقه را ” تصحیح پایه و اساس رویکرد دولت- ملت در منطقه” دانست و پیشنهاد  کرد که بهترین راه حل برای منطقه “مدل کنفدرالیسم دمکراتیک” است.

دیگر سخنرانی جالب توجه مربوط به آسیه عبدالله رئیس مشترک حزب اتحاد دمکراتیک است، وی در صحبت هایش بر این نکته تاکید نمود که ارائه هرگونه راهکاری برای بحران سوریه در کنفرانس‌های بین‌المللی بدون مشارکت کردها را بیهوده است . او در واکنش به بحث “خودمختاری کُردها ” در   قانون اساسی پیشنهادی روسیه شده بود گفت که جناح او خواهان، وضعیتی فراتر از خودمختاری در سوریه است و خواهان سیستمی در سوریه هستند که خودمدیریتی  و اراده اجتماعات مذاهب مختلف را بپذیرد.

در نهایت نیز این کنفرانس با صدور یک بیانیه کوتاه خاتمه یافت، موضوعاتی همچون “آزادی اوجالان برای گذار از بحران در ترکیه”، “به رسمیت شناختن موجودیت خودمختاری کُردها در شمال سوریه”، “لزوم برگزاری کنگره ملی کُرد” و ” لزوم به رسمیت شناختن فدراسیون کُردی در شمال سوریه توسط روسیه”، از محورهای بیانیه مذکور بوده اند.

سخن آخر

کنفرانس احزاب کُرد با سر و صدای عظیمی از سوی جناح های حاضر در کنفرانس آغاز شد اما مجموعه ای عوامل مختلف، همچون شکاف در بین نیروهای کُرد در مورد نیات کنفرانس، غیبت جریان های بزرگ همچون دولت اقلیم کردستان و پ.ک.ک و همچنین ملاحظات روسیه در رابطه این کشور با ایران و ترکیه ،موجب خواهند شد که نتایج این کنفرانس در حوزه واقعیت های سیاسی با موانع بسیار جدی و گسترده ای روبرو شود و در نهایت نیز نبایستی این نکته را فراموش نمود که  روسیە می‌خواهد بە عنوان یک ابرقدرت، در خاورمیانە رهبری استراتژیک منطقەای را بە دست گیرد. روسیە کماکان تلاش نمودە که اقتدار و توانایی اقتصادی و نظامی آمریکا در منطقە را بە چالش بکشد و برای نیل بە این هدف استراتژیک، حتی ترکیە را در بحران سوریە بە بازی گرفتە است ، از این رو تعامل این کشور با کُردها نیز کاملا قابل پیش بینی است و نهایتا دارای نقطه پایان تعریف شده در مسیر تحقق هدف جامع روسیه در منطقه است.

آرمان محمودیان

نخستین نفری باشید که برای این مطلب نظر ارسال می‌کند.!

نظر خود را ارسال کنید

ایمیل شما منتشر نخواهد شد.